26, జూన్ 2021, శనివారం

ఏంటీ వెధవ గోల?

'వెదవ' అనే పదాని కర్థం ఏంటి?
తెలుగోల్లల్లో ఈ పదం తెలియని వాళ్ళుగానీ, ఏదో సందర్భంలో వాడని వాళ్ళుగానీ, తిడితే మొహం మాడ్చుకోని వాళ్ళుగానీ ఉండరని చెప్పొచ్చు. కానీ మరి దాని కర్థ మేంటని అడిగితే మాత్రం వెదవ మొహాలు వేస్తారు.
అసహనంగా "అసలు అర్థం అంటే ఏంటి?" అని అడిగారు నన్ను కొంత మంది. పాయింటే మరి! తిడుతున్న వాడికి, తిట్టుంచుకుంటున్న వాడికి ఇద్దరికీ అంత చక్కగా అర్థమవుతున్న పదం -- నాకేదో నక్కావల్సిన విధంగా అర్థం కాకపోతే వాళ్ళ క్కూడా అర్థం కాలేదని తెల్చేస్తే అది సబబా? (అన్నట్టు.. సబబు అనేది ఉర్దూ పదం.) కాకపోవొచ్చు. కాకపోతే.. "అర్థమంటే ఇది" అని నేనొక పారాగ్రాఫ్ రాసి వివరించిన దానికీ, "ఆర్థమంటే meaning" అర్థం చేసుకోండి .. అని తేల్చేసిన దానికి వ్యత్యాసం లేదా? పదానికి అర్థం వేరు భావం వేరు. అర్థం అనేది చాలా వస్తుపరమైన (objective) విషయం, భావం అనేది వ్యక్తిపరమైన (subjective) విషయం. ఫలానా భావాన్ని వ్యక్తపరచటానికి ఫలానా పదం ఫలానా విధంగా ఎందుకు వాడబడుతుంది? దానికి ఆ రూపం ఎలా వచ్చింది? దానికి మాతృక ఏమిటి? అని అడగటం ఇక్కడ మన ఉద్దేశ్యం. వెదవ అంటే fool అని శంకరనారాయణలో ఉందని అది దానికి అర్థం అయిపోదు. (అన్నట్టు..ఫలానా అనేది ఉర్దూ పదం)
మొన్నీ మధ్య మర్యాదస్తుల డిక్షనరీ ఒకటి తిరగేస్తూ ఏ మాత్రం తెలుగు పదాలున్నాయో చూద్దామని వెతుకుతూ పోతూ ఉన్నా. దైవ భాష సంస్కృత పదాలు కాళ్ళు, చేతులు, తొడలు, తోండాలు బార్ల చాచి పడుకొనుంటే అక్కడక్కడ కొన్ని తెలుగు పదాలు మొహమాటంగా సిగ్గు పడుతూ (నేను ఫోటోల్లో పెడతాను చూడండి.. 'తూ నా బ్రతుకు' అన్నట్టో మొహం..? సరిగ్గా అలాగే) బిక్కుబిక్కుమని కుర్చోనున్నాయి. 'వెదవ' పదాని కైతే అసలు చోటే లేదు డిక్షనరీలో. సంస్కారుల సాంగత్యం అంటే మాటలా మరీ? నువ్వు తెలుగోడివే అయుండొచ్చు, కానీ సంస్కారం లేకపోతే సంస్కృతం రాకపోతే ఎలా?
చిన్నప్పు డంతా దేవుళ్ళ భాష లోని 'విధవ' కాస్త కాలక్రమేణా 'వెదవ' అయిందని, నిజానికి అది 'వెధవ' అని చెప్పి మమ్మల్ని యదవల్ని చేశారు బళ్ళో తెగులు పంతుళ్లు - భళ్ళో థెగులు ఫంథుళ్లుహు! ఇంకొంత మంది ఏహంగా యాదవ కులాన్ని involve చేసి కథలల్లి చెప్పారు.
బళ్ళో నేర్చుకున్నది సమస్తం ఆవిరయ్యిన తర్వాత చివరికి బోధపడిన విషయం ఏమంటే: తమిళ్ భాషలో - ఉదవి (உதவி) అంటే సహాయం - ఉదవాదదు (உதவாதது) అంటే సహాయం చేయనిది / పనికి రానిది అని - ఉదవాక్కారన్ (உதவாக்காரன்) అంటే పనికిరాని వాడు. కాబట్టి తెలుగులోని వెదవ అనే పదానికి అసలైన మాతృక తమిళ్ పదం ఉదవాక్కారన్ అని నేను చెప్తున్నాను. ఆ రకంగా చూస్తే వెదవ అంటే అర్థం పనికిరానివాడు అని. దీనికి విధవతో ఏం సంబంధం లేదు.

30, మే 2020, శనివారం

నిట్టూర్పు - 2

1996లో.. అంటే సరిగ్గా పాతికేళ్ల క్రిందటి మాటిది. అప్పటికి నా వయసు పదేళ్లు. ఆరో తరగతి వేసవి సెలవులు గడుస్తున్నాయి. తర్వాత ఏడు, పెద్ద పరీక్షలు! పైగా ఆ మధ్యనే ఒక పెద్ద స్కూల్లో చేర్పించారు. "భారానికి మించి ఫీజు కట్టి చదివిస్తున్నాను మరి నువ్వు prove చేసుకోవా"లని ఇంట్లో చెప్పారు. లెక్కల ట్యూషన్లో కూడా చేర్పించారు. వేసవి కాలం సాయంత్రం మూడు లేదా నాలుగింటి కల్లా నేను, రమణ, ఉష కలిసి నడుచుకుంటూ బయల్దేరి ట్యూషన్ కి వెళ్ళేవాళ్ళం. ట్యూషన్ కి వెళ్లే దారిలో ఒక సందు ఉండేది దాని నిండా పీతుళ్ళు ఉండేవి మనుషులవీ + పశువులవి కూడా. ముక్కు మూసుకోకుండా దానిగుండా పోగలిగే సాహసమే లేదు. రమణ నేను 'that street full of stools' అని పిలుచుకునే వాళ్ళం. ఎలాగోలా ఆ వీధి దాటిపోతే ట్యూషన్ మాస్టారు ఇంటికి త్వరగా పోవొచ్చని కక్కుర్తి పడి ఆ తావేంటే వెళ్ళేవాళ్ళం.

అలానే ఓ రోజు ఆ పీతుళ్ళ సందులోంచి ముక్కు మూసుకొని వెళ్తుంటే మురికి చొక్కాతో, మచ్చల మొహంతో ఒక పిల్లాడు (ఇంచుమించు మా వయసు వాడే) మమ్మల్ని ఆపి ఆప్యాయంగా నవ్వి "అన్నయ్యా .. మీ ట్యూషన్లో సారు ఎంత ఫీజు తీసుకుంటారు? నన్ను కూడా జాయిన్ చేసుకుంటారా?" అని అడిగాడు. వీధిలో కంపు భరించలేక కొంచెం, వాడి పుసులు కట్టిన కళ్ళు చూడలేక కొంచెం మేము "తెలీదు అడిగి చెప్తాము" అని అక్కడ నుంచి వేగంగా జారుకున్నాము. కొంచెం దూరం వచ్చాక నేనూ రమణ ఒకరి మొహం ఒకళ్ళు చూసుకొని "ఛీ ఛీ ఆడి మొహం చూసావా? లేబరోడు! మాలోడు లాగ ఉన్నాడు ఆడు మన ట్యూషన్ కి రావటం ఏంటి? ఆడి పల్లు చూసావా? యాక్!" అనుకొని వెకిలి వెకిలిగా నవ్వుకుంటూ పోయాము.

తర్వాతి రోజు మళ్ళీ ఆ సందులోంచి వెళ్తే వాడు ఎక్కడ తగులుకుంటాడో నని దూరమైనా సరే వేరే వీధిలోంచి వెళ్ళటం మొదలెట్టాం. ఎంత జాగ్రత్తగా ఉన్నా ఒక రోజు అనుకోకుండా మళ్లీ ఆ పిల్లగాడు తారసపడి అడిగాడు "అన్నయ్య మీ సారుని అడిగారా? ఏమన్నారు?" అని. "Sirని అడిగాము, మా ట్యూషన్లో ఖాళి లేదన్నారు, next year try చెయ్యి" అని చెప్పేసి వెకిలిగా నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయాము. మళ్ళీ ఆ పిల్లగాణ్ణి చుసిన జ్ఞాపకం లేదు.

----
చేసిన పాపం చెప్పుకుంటే పోతుందని చిట్కాలిస్తారు జనాలు. కానీ ఈ పాపంలో నా భాగమెంత? పదేళ్ల పిల్లాణ్ణైన నా మానసులో అంతటి కాలుష్యం నింపిన వారిదెంత? సమాజానిదెంత? రాజ్యానిదెంత? విద్యా వ్యవస్థదెంత? ప్రాయశ్చిత్తం కావాల్సింది ఎవ్వరికి? నేరమెవరిది? శిక్షలెవ్వరికి? పుసుల కళ్ళ పిల్లగాడు పెద్దాడై ఈ రాత్రి ఏం చేస్తున్నాడు? రమణ అమెరికాలో ఉన్నాడు.

16, మే 2020, శనివారం

పెట్టుబడి యొక్క చారిత్రక లక్షణం ఏమిటీ?

పెట్టుబడి ఎదుగుదలకి దోహదమైన అంశాలు కాలక్రమంలో ఎలా రూపాంతరం చెందుతాయి?

'సామూహిక సొత్తు' (collective property) అనేది అందరికీ చెందిన సంపద అనుకుంటే, దానికి భిన్నంగా 'వ్యక్తిగత సొత్తు' (private property) అనేది ఒక వ్యక్తికి మాత్రమే చెదిందవుతుంది. ఈ రెండూ పరస్పరం విరుద్ధమైన విషయాలు. అయితే 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అనే దాంట్లో కూడా వేర్వేరు రకాలు ఉంటాయి. ఎలాగ? ఒక వ్యక్తి సరిగ్గా తాను చేసిన శ్రమకి సమమైన ఆస్తి పొంది ఉన్నట్లైతే అది ఒక రకం అవుతుంది, అంతే ఆస్తిని వేరొక వ్యక్తి అసలు శ్రమే లేకుండా పొందగలిగుంటే అది వేరే రకం అవుతుంది. కాబట్టి వ్యక్తి చేసే శ్రమకీ, ప్రతిఫలంగా పొందిన ఆస్తికీ మధ్యన అంతరం ఉండే అవకాశం ఉన్నందువళ్ళ ఈ అంతరాన్నిబట్టి 'వ్యక్తిగత సొత్తు'కి వేర్వేరు స్వభావాలు ఉంటాయి. ఈ స్వభావం కాలక్రమేణ ఎలా మారుతూ వస్తుందో చుద్దాము.

ఉత్పత్తి ప్రథమ దశల్లో ఉన్న కాలంలో ఈ 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అనేది నిజానికి సమాజ అభివృద్ధికి సహకరిస్తుంది. వేట, వ్యవసాయం వంటి వాటికి ఉపయొగపడే ప్రాథమిక పని ముట్ల తయారీకీ, చిన్న చిన్న చేతి వృత్తి పరిశ్రమలు వగైరా వాటి అభివృద్ధికీ మొదట్లో ఈ 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అనేది అవసరమవుతుంది. అంతే గాక శ్రమ చేసేవాణి వ్యక్తిత్వ వికశానికి, స్వేచ్ఛగా ప్రకృతిని అన్వేషించే వెసులుబాటు కల్పించడంలోనూ ఇది దోహదపడుతుంది. ఈ రకమైన ప్రథమ దశ ఉత్పత్తి విధానంలో ప్రతి వ్యక్తికీ కొంత భూమి ఉంటుంది, కొన్ని సొంత పని ముట్లు ఉంటాయి, వీటిని ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చేసుకున్న అహారం ఇత్యాదులు సరాసరి అతని పోషణ వరకూ సరిపోతుంటాయి, వ్యక్తి ఎంత శ్రమిస్తే అంత ప్రతిఫలం దక్కుతుందనమాట. నిజానికి ఈ దశలో చూసినప్పుడు 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అనేది ప్రమాదకారిగా గాక ఉపకారిగా కనిపిస్తుంది. ఈ విధానంలో పెద్ద మొత్తంలో ఉత్పత్తి జరిగే అవకాశమే ఉండదు. అంటే ఉదాహరణకి చెప్పుకోవలంటే అలాంటి సమాజంలో ఏ సందర్భంలోనూ లక్షల కిలోల ధాన్యాన్ని ఒకే చోటకి చేరవేయాల్సిన అవసరమూ, అవకాశమూ ఉండదు. అదే రకంగా వందలాది మంది మూకుమ్మడిగా శ్రమించి, పరస్పరం సహకరించుకొని ఉమ్మడిగా ఆస్తిని కేంద్రీకరించే అవసరమూ ఉండదు, అసలు అందుకు అవకాశమే ఉండదు. కాలక్రమంలో ఈ తత్త్వమే ఈ విధానానికి ప్రగతి నిరోధకంగా, పెద్ద ఆటంకంగా తయారయి కూర్చుంటుంది. ప్రధానంగా వరదలూ, కరువూ, మొదలైన ప్రకృతి వైపరిత్యాలు సంభవించినప్పుడు తట్టుకొని బ్రతకడానికి సరిపడ మిగులుని సృష్టించే వీలు ఈ విధానంలో ఉండకపోవడం వలన ఈ రకం ఉత్పత్తి విధానంలో మనుషులు విడివిడిగా ఒంటరిగా ప్రకృతి దయాదాక్షిణ్యాల మీద అధారపడి జీవించాల్సిందే ననమాట.

ఆశలు వెల్లువెత్తుతాయి, కొత్త కోర్కెలు చిగురిస్తాయి, మనుగడ కోసం మానవుడు చేసే పోరాటంలో కొత్త సత్యాలు బోధపడతాయి! ఉదాహరణకి వందమంది విడివిడిగా వాళ్ళ వాళ్ళ సొంత భూముల్లో వ్యవసాయం చేయటానికీ, అదే వందమంది మూకుమ్మడిగా ఒకేసారి మొత్తం భూమి సాగుచేయటానికి సమర్ధతపరంగా వ్యత్యాసం ఉంటుందన్న సత్యం1 అనుభవపూర్వకంగా అవగతమౌతుంది. కానీ పైన చెప్పుకున్నట్లు ఈ రకమైన శ్రమకేంద్రీకరణ అనేది సాధ్యంకాకుండా 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అనే పునాదుల మీద నిర్మితమైన ప్రథమ దశ ఉత్పత్తి విధానం అనేది ఒక తలనొప్పిగా అడ్డొస్తుంది. ప్రగతి నిరోధకంగా దాపరించిన ఈ పాత విధానం నాశనం అయ్యితీరాలి, నాశనం అయ్యితీరుతుంది. దాని నాశనంతో కొత్త మార్పులు రూపుదిద్దుకుంటాయి. అన్నాళ్ళూ విడివిడిగా అనేకమంది 'వ్యక్తిగత సొత్తు'గా ఉన్న భూమి మరియు ఇతర ఉత్పత్తి సాధనాలు ఇప్పుడు కొద్దిమంది చేతుల్లోకొచ్చి చేరతాయి. ఉత్పత్తి ప్రక్రియ సమాజిక లక్షణాలను (social character) సంతరించుకుంటుంది, ఉత్పత్తి సాధనాలు (భూమి, నీరూ, పనిముట్లు మొదలైనవి) మాత్రం కొద్దిమంది చేతుల్లో చిక్కుకొనుంటాయి. అత్యంత అమానవీయమైన రీతిలో, అత్యంత దారుణమైన రీతిలో, దాక్షిణ్యమనేదే లేకుండా, కక్కుర్తిగా ప్రకృతి వనరులు దోచుకోబడతాయి క్రమక్రమంగా కొద్దిమంది 'వ్యక్తిగత సొత్తు'గా మార్చబడతాయి. అలా సత్తాతో సొంతం చేసుకున్న 'వ్యక్తిగత సొత్తు'కి గతంలో మాదిరిగా కాక బిన్న లక్షణాలు ఉంటాయి. ఎలాగ? ఈ తరహా సొత్తులో ప్రకృతి వనరులు మాత్రమే కాక మానవ శ్రమశక్తి కూడా మిళితమై ఉంటుంది - జీతగాళ్ళగా శ్రమ చేసేవాళ్ళు ఈ వ్యవస్థలో అంతర్భాగంగా బంధీలై ఉంటారు. ఆ కాలానికి ఈ పరివర్తనే విప్లవాత్మకమైనదిగా చెల్లుతుంది; దీన్ని వ్యతిరేకించేవాళ్ళు ఛాందసులవుతారు.

క్రమంగా ఈ సమాజ పరివర్తన పూర్తవుతుంది, పాత విధానం ఆనవాల్లు లేకుండా తగలబడుతుంది, ఒక కొత్త పెట్టుపడీదారి ఉత్పత్తి విధానం వేళ్ళూనుకొని దృఢంగా స్థిరపడుతుంది. ఈ క్రమంలో అది ఒక కొత్త వర్గం మనుషుల్ని సృష్టిస్తుంది. వీళ్ళే కార్మికులు - శారీరక శ్రమ మినహాయిస్తే 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అని చెప్పుకోడానికి మరే పదార్థం లేని వాళ్ళు. శ్రమ చేయటానికి అవసరమయ్యే ఉత్పత్తి సాధనాలు (భూమి, పరికరాలు వగైరా) సర్వం పెట్టుబడి రూపంలో యజమాని యొక్క 'వ్యక్తిగత సొత్తు'గా ఉంటాయి. ఉత్పత్తి సాధనాలతో కలిస్తేనే శ్రమకి విలువుంటుంది కాబట్టి కార్మికులు తప్పక బ్రతుకుతెరువు కోసం పెట్టుబడి చుట్టూ చేరతారు. వీళ్ళు చేసే సామూహిక శ్రమ పెట్టుబడితో మిళితమైనప్పుడు ఉత్పత్తి సాధ్యమవుతుంది. మునుపటి విధానంలోలా కాక (శ్రమ కేంద్రీకరణం కారణంగా) ఇప్పుడు మరింత సమర్ధవంతంగా ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. ఉదాహరణ చెప్పుకోవాలంటే: చరిత్రలో మొదటి సారి లక్షల కిలోల ధాన్యం ఒకే చోట పోగవటానికి అవసరమూ అవకాశమూ రెండూ ఊంటాయి, బోలెడంత మిగులు కూడా సృష్టించబడుతుంది. వందల వేల మంది కార్మికులు పొద్దూ రాత్రి మూకుమ్మడిగా, క్రమశిక్షణతో, పరస్పర సహకారంతో, శ్రమ విభజన చేసుకుంటూ, కర్మాగారాల్లో పని చేస్తుంటారు. గతంలో ఎవరి మానాన వాళ్ళు బ్రతికేవాళ్ళు ఇప్పుడు ఒక సమూహంగా బ్రతకాల్సివస్తుంది. గతంలో మాదిరిగా గాక ఇక్కడ ప్రతి శ్రామికుడు తనవంతు చేసే శ్రమని (తన వ్యక్తిగత అవసరానికి కాక) ఒక ఉమ్మడి పాత్రలో దారపోస్తాడు. ఇలా పోగుచేసిన శ్రమ యొక్క ఫలితాన్ని ఎంత నొక్కిపెట్టుకుంటే పెట్టుబడిదారుడు అంత లాభపడతాడు.

పెట్టుబడిదారీ విధానం బాగా అభివృద్ధి చెందిన తరువాతి దశలో శ్రామికుల శ్రమని దోచుకోవటం అనేది సమాజ నిర్వాహణలో అనివార్య ప్రక్రియగా మారిపోయుంటుంది కాబట్టి ఇంక అది బయటకి దోపిడీగా కనించదు; అమోదనీయమైన సహజమైన విషయంగా చలామణి అవుతుంటుంది. అలాంటి ఉత్పత్తి విధానంలో ఇక ఎవరు ఎవరినుంచి కొత్త తరహాలో దోపిడీ చెయ్యాలని చూస్తారు? దానికి సమాధానం పెట్టుబడిదారీ విధానంలోనే నిక్షిప్తమై ఉంది. ఒకప్పుడు శ్రమని కేంద్రీకరించి పెట్టుబడిగా మార్చిన రీతిలో ఇప్పుడు పెట్టుబడినే కేంద్రీకరించాలని చూసే పెద్ద పెట్టుబడిదారులు అవతారం ఎత్తుతారు. చిన్న పెట్టుబడిదారులను దోచుకొని పెట్టుపడిని తమ 'వ్యక్తిగత సొత్తు'లో విలీనం చేసుకుంటారు. ఒక్క పెద్ద పెట్టుబడిదారుడు పదుల వందల వేల మంది పెట్టుబడిదారుల్ని కొల్లగొడతాడు. ఇదొక నిరంతర ప్రక్రియగా కొనసాగుతూపోతుంది. ప్రపంచంలో వేళ్ళ మీద లెక్కించదగినంత చిన్న సంఖ్యలో ఈ వ్యాపారస్తులు మిగులుతారు వీళ్ళ చేతిలో పెట్టుబడి (ప్రకృతి వనరులు + పోగువేయబడ్డ తరతరాల మానవ శ్రమ శక్తి) కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. జాతి, దేశం, ఖండలులాంటి అవాంతరాలను దాటుకొని ఈ స్వైరవిహారం కొనసాగుతుంది. ఈ దశలో 'వ్యక్తిగత సొత్తు' ఒక భయాన్ని కలిగించే భూతంలా, పెను వైపరిత్యంలా కనిపిస్తుంది.

ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానం శ్రామికుల్ని మరింత నైపుణ్యంతో, క్రమశిక్షణతో పనిచేయగల, శ్రమతో మేధస్సుతో అత్యంత సమర్ధవంతంగా సంపద సృష్టించగల ఒక సమూహంగా తీర్చిదిద్దుతుంది. గతంలో లాగ విడివిడిగా ఊళ్ళకీ, ఫ్యాక్టరీలకీ పరిమితమై కాక ప్రపంచం జ్ఞానాన్ని పొందుతారు - తద్వార పెట్టుబడియొక్క అంతర్జాతీయతని వీళ్ళు స్వీయానుభవంతో తెలుసుకుంటారు. ప్రపంచంలోని అన్ని జాతుల, దేశాల, ఖండాల కార్మికులు పెద్ద సంఖ్యలో ఏకమవుతారు. మరోపక్క పెద్ద పెట్టుబడీదారుల సంఖ్య కృశించి కృశించి చివరికి ఏకఛత్రాధిపత్యం కిందకి సమస్త పెట్టుబడీ లాగబడుతుంది. పిసినారితనం, అణచివేత, బానిసత్వం, వికారమైన పరిస్థితుల్లో బ్రతకాల్సిన దుర్దశ, సిగ్గులేని దోపిడీ లాంటివి కార్మిక సమాజం తల మీద తాండవం చేస్తాయి. కాని మరోపక్క ఈ దరిద్రావస్థలోనే స్వేచ్ఛాకాంక్ష కూడా అభివృద్ధి అవుతుంది - విప్లవ స్ఫూర్తి, పోరాడే తెగువ కూడా దినం దినం పెరుగుతూ వస్తాయి. ఐక్యమత్యంలోని శక్తిని నరనరాల్లో జీర్ణించుకొని ఉన్న కార్మికులు మూకుమ్మడిగా తిరగబడి ఈ ఏకఛత్రాధిపత్యాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా పగలుకొడతారు. ఈ విప్లవాత్మకమైన పరివర్తనకి భీతిల్లిపోయిన మోనార్కులు 'దౌర్జన్యం, దోపిడీ!' అని అర్తనాదాలు చేస్తారు! అవును ఇది దొపిడీనే, దోపిడీ దారుల నుంచి తరతరాలుగా దోచుకోబడ్డ వాళ్ళు చేసే అంతిమ దోపిడీ! శ్రమని కేంద్రీకరించడానికి, పరిశ్రమలు నిర్మించటానికీ పెట్టుబడీదారీ విధానానికి పట్టినంత సమయం కంటే చాల తక్కువ సమయంలోనే ఈ ప్రక్రియ పూర్తవుతుంది.

ఆ తర్వాత ఏం జరగాలి? మళ్ళి పూర్వపు ప్రాథమిక ఉత్పత్తి విధానం పునరావృతం అవుతుందా? ముమ్మాటికీ కాదు. ఒక స్థిరమైన systemలో మార్పు తేవాలంటే (ఆ స్థిరత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉండే) ఒక చర్యని దాని మీద ప్రయోగించాల్సి వస్తుంది; ఫలితంగా అది వేరే రకం స్థిరత్వానికి చేరుకోవచ్చు. ఇప్పుడ మళ్లీ ఈ కొత్త స్థిరత్వానికి వ్యతిరేకంగా చర్య చేస్తే అది తిరిగి పాత స్థిరత్వాన్ని కాక వేరే కొత్త స్థిరత్వానికి చేరుకుంటుంది2. పైన చెప్పుకున్నట్లు చారిత్రకంగా మొదటిరకం ఉత్పత్తి విధానాన్ని కూలదోస్తూ పెట్టుపడిదారీ విధానం ఉద్భవించింది - ఇది మొదటి చర్య. ఆ చర్యని వ్యతిరేకిస్తూ చేసే విప్లవం దానికి ప్రతిచర్య. ఈ చర్య ప్రతిచర్యల తర్వాత మిగిలేది 'పాత' కాదు 'కొత్త'! విప్లవం తర్వాత 'వ్యక్తిగత సొత్తు' అంతిమంగా 'సామూహిక సొత్తు'గా మారుతుంది. మనుషులు పూర్వంలా ఎవరి కోసం వాళ్ళు కాక సమూహంగా తమ కోసం తాము శ్రమిస్తారు. ఈ కొత్త ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి సాధనాలు, శ్రమ, అంతిమంగా ఉత్పత్తి అన్నీ సమూహానికి చెందుతాయి.

కార్ల మార్క్స్ రాసిన పెట్టుబడి గ్రంథంలో, మొదటి సంపుటిలోని 32వ చాప్టరుకి స్వేచ్ఛానువాదం

1. గతితార్కిక భౌతికవాద సూత్రల్లో ఒకటి: పరిమాణత్మక మార్పులు స్వాభావిక మార్పులకి దారితీస్తాయి - Quantitative changes lead to qualitative changes.1
2. గతితార్కిక భౌతికవాద సూత్రల్లో ఒకటి: అభావం అభావం చెందినప్పుడు మిగిలేది శూన్యం కాదు - Negation of negation is not nothing, the net is a non-zero change.2

1, డిసెంబర్ 2019, ఆదివారం

అత్యాచార ఆచారాన్ని అర్థం చేసుకుందాం - 1

అన్ని అత్యాచారాలకి నేపథ్యం ఒకటే లాగ ఉండదు. మనం ఈ రోజుల్లో పత్రికల్లో తరచూ చూసే అత్యాచారాలని ప్రధానంగా రెండు మూడు రకాలుగా అర్థం చేసుకోవలసి ఉంటుంది. 

మొదటి రకం అత్యాచారం, ఆధిపత్యాన్ని ప్రకటించుకొనే  చర్యగా చేసేది: 
తరచూ దళిత మరియు ఆదివాసి స్త్రీల మీద అగ్రకుల పెత్తందార్లు సలిపే అత్యాచారాలూ, అమాయక నాగరికుల మీద ఆర్మీ వాల్లు తలపెట్టే దారుణాలూ మెదలైనవి ఈ కోవలోకి వస్తాయి. ఈ రకం సంఘటనల పట్ల ఎగువ మధ్యతరగతి సమాజం నుంచి పెద్దగా ప్రతిఘటన కనిపించదు వినిపించదు పైపెచ్చు పరోక్షంగా ఆమోదిస్తుంది కూడా! ఈ తరహా వార్తలకి విలువ లేకపోవడం కారణంగా sensationalise చేసే పదార్థం లేకపోవడం కారణంగా మీడియా కూడా పెద్దగా పట్టించుకోదు. ఎక్కడైనా ఒక పత్రికలో ఏదైనా ఒక రోజు ఇలాంటి చర్చ లేవదీసినప్పటికీ ఆ తరువాత ఎవరో కొంతమంది మానవ హక్కుల సంఘాల వాళ్ళని మినహాయిస్తే ప్రధానస్రవంతి సమాజంలోని జనాలు చూసీ చూడనట్టు దాటివేస్తారు, నామమాత్రం కూడా ఖాతరు చేయరు. 

రెండవ రకం అత్యాచారం, ఒక ప్రతీకార చర్యగా చేసేది: 
ఇక్కడ ప్రతీకారానికి కనీసం రెండు కారణాలు ముఖ్యంగా గుర్తించాలి.

1) ఒక రకం ప్రతీకారం స్త్రీల పట్ల పురుషల మెదళ్ళోకి చొప్పించబడుతున్న తేలిక భావన నుంచి ఉత్పన్నమవుతుంది. స్త్రీ అంటే "ఒక నీఛమైన, నిత్యం అవకాశవాదంతో మసిలే, అబద్ధాలాడే, మోసపూరిత ప్రవృత్తి కలిగిన, కోర్కెలు అణుచుకోలేని, తక్కువ రకం మనిషి" అని నమ్మే పురుషాహంకార ధోరణి ఇంటా బయటా వ్యాప్తిలో ఉంది. స్త్రీ.. అయితే దేవత అవ్వాలి లేకపోతే దొంగలంజ అవ్వాలి! మంచి లక్షణాలతో పాటు లోపాలూ బలహీనతలూ  సంతరించుకున్న మాములు మనిషిగా మాత్రం ఉండలేదు! ఈ రకమైన పురుషాహంకార ధోరణి చదువరుల్లోనూ, సమాజంలో ఆర్థిక స్థితికి అతీతంగా అన్ని స్థాయిల్లోనూ చూస్తాము. దీనినంతటికీ కారణం నూటికి నూరుపాళ్లు మతం కేంద్రంగా నిర్మితమైన సమాజమే (ఈ విషయంలో ఏ మతము తక్కువ కాదు) అనిపిస్తుంది. అలాంటి సమాజం ఆమోదించే కథలు, సినిమాలు, పురాణాలు అన్నీ దీనికి అనుకూలంగానే ఉంటాయి. ఆడదాని చేత అవమానించ బడటం, ఆడదానిలా ప్రవర్తించటం, ఆడదాని చేత తిరస్కరించబడటం, ఆడదానిలా భయపడటం, ఆడదానిలా మాటమార్చటం ఇవన్నీ పౌరుషంలేని తనానికి చిహ్నాలని చిన్న వయసు నుంచి పిల్లలకి నూరిపోసిన నేరం ఎవ్వరిది? అవమానానికి ప్రతిచర్యగా శారీరక హింస చేయాలని పిల్లలకి నేర్పిస్తున్నది ఎవరూ? 

2) ఇక రెండోరకం ప్రతీకారం పూర్తిగా వర్గ విద్వేషల నుంచి ఉత్పన్నమవుతుంది. 
డబ్బు కలిగి ఉండటానికీ ‘అందమైన’ స్త్రీలను 'అనుభవించ' గలగడానికి మధ్యన స్పష్టమైన సంబంధం ఉంది అన్న ‘భావన మరియు నిజం’, ఈ రెండూ సమాజంలో చలామణి  అవుతున్నంత కాలం స్త్రీ ఒక వస్తువుగానూ ఆస్తిగానూ  పరిగణించబడుతుంది - నిజానికి వస్తువే అవుతుంది కూడా. మార్కెట్టులోని వస్తువుకీ తనకీ మధ్య అసాధ్యమైన అంతరం కనిపించినప్పుడు 'పేద' వ్యక్తిలో దొంగలించాలన్న కోరిక ఉత్పన్నమవుతుంది. దొంగతనం చేయకూడదన్న ఆదర్శం మాటల్లోనే కానీ చేతల్లో ఎప్పుడూ ఈ సమాజం చూపించింది లేదే? దొంగతనం చేసి పట్టుపడని వాళ్ళు రాజ్యాలు ఏలుతున్న జమానా కాదా ఇది? ప్రభుత్వాల ఆమోదంతో జరుగుతున్న justified దొంగతనాల గురించి ప్రత్యేకించి చెప్పుకోవాలా మనం? దొంగతనం చేసి దొరికిపోయిన వాడు పిచ్చివాడు, పట్టుపడని వాడు నేర్పరి - ప్రస్తుత సమాజంలో నిశ్శబ్దంగా ఒప్పుకోబడ్డ నీతి కాదా ఇది? సమాజంలో అసహజమైన అసమానతలు ఉన్నంత కాలం దొంగతనం చేయాల్సిన 'అవసరం' ఉంటూనే ఉంటుంది. ట్రైనులో ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు నగలు ధరించవద్దు అని మాటి మాటికీ ప్రకటనలు చేస్తుంటారు ఎందుకనీ? బ్రతకడానికి డబ్బు ఉంటే కానీ సాధ్యం కానీ పరిస్థితుల్లో అందరూ మనుషుల్లానే స్త్రీ కూడా డబ్బు గీసే చట్రంలో ఇరుక్కు పోవాల్సి వస్తుంది. వస్తువుగా మారిపోవాల్సి వస్తుంది. ప్రకృతి సిద్ధంగా మనసుకి నచ్చిన వ్యక్తితో కాక మార్కెట్టులో బ్రతకటానికి కావాల్సిన పెట్టుబడి ఉన్న వ్యక్తిని మనసు చంపుకొని మనసారా ఇష్టపడాల్సిన పరిస్థితి! జీవిత భాగస్వామిని ఎంచుకొనే స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పటికీ మార్కెట్టు సంకెళ్ళ నుంచి స్వేచ్ఛకి స్త్రీ నోచుకోలేదు. స్వతహాగా స్త్రీకి కులం అంతస్తు జాతి బేధాలు లేకుండా ప్రేమించే హృదయం ఉంటుంది - ప్రస్తుతం మార్కెట్టు అద్దాల వెనుక mannequinలా పడి ఉంది. దొంగకి దాన్ని చూస్తే ఆశ, కోరిక, ద్వేషం. రేప్ చేసి దొరక్కుండా పోతే అదొక సాహసం!


22, సెప్టెంబర్ 2019, ఆదివారం

నీ వెఱ్ఱి గాని ..


కుంపట్లో కాలుతున్న బొగ్గుకైనా చిగురు రాగలదు
కానీ, కుల పురుగుల మనసుల్లో మాత్రం పశ్చాత్తాపం కలుగదు.
ఆవిరి చిమ్ముతూ ద్వేషాన్ని మరిగించే కర్కశ కాష్టిక్ కుండలు వీళ్ళ గుండెలు!
ఆస్తుల అయస్కాంత ప్రహరీలల్లో బందీలైన కూపస్తు వంశోద్ధారకులు!
వీధిలోకి పోయి వాస్తవమేంటో చూద్దామంటే నాన్నగారు తిడతారు!
జాలి పడటం పురుష లక్షణం కాదని తాతగారు కోప్పడతారు.
మార్కెట్టులో మాటకారితనం చూపకపోతే మావగారు పిల్లనియ్యరు..
పెరట్లో కప్పెట్టిన కోడి పెంటలోని పురుగుల్లాంటి పరాన్నభుక్కు జీవులు!
రక్తసంబంధం అనే primal instinctని మించి ఎదగలేని కుంచిత మనస్కులు..
వీరిలో మానవత్వం చిగురించేనా,
వీరికి వివక్ష అంటే అర్థ మయ్యేనా,
వీరొచ్చిప్పుడు దేశాన్ని ఉద్ధరించేనా!

4, సెప్టెంబర్ 2019, బుధవారం

మార్కెట్ వీధిలో

మార్కెట్ వీధిలో..
తప్పులన్నీ క్షమించబడతాయి
అన్ని నేరాలు కప్పివేయబడతాయి
..
ఘోరం, ఖూనీ, దోపిడీ,
దౌర్జన్యం, అన్యాయం,
కుట్ర, కట్టుకథ, నిర్దాక్షిణ్యం,
అన్నీ ఆమోదించబడతాయి
పూజించబడతాయి, దీవించబడతాయి
..
ప్రతిభావాద దీపాల చీకట్ల క్రింద
పొట్టలుకొట్టే విద్య పట్టాదారులు
సూట్లు వేస్కొని సంచరిస్తారు
అర్థంకాని భాషలో గార్గోయిల్స్ లా మొరుగుతారు
జనాల కళ్ళల్లో confetti కొడతారు
..
వీధినంతా అజ్ఞానపు పొగ వ్యాపించింది
లౌడ్ స్పీకర్లలో అబద్ధం మారుమోగుతుంది
పులిసిన గాలి పీలుస్తూ బ్రతుకుతున్న
మానవ యంత్రాలకు ఆకలవుతుంది,
సైతాను నాలుక తలలో తొలుస్తుంది,
అద్దె చూలులో పురుడు పోసుకున్న బిడ్డను చూసి
మార్కెట్ తన కార్నివోరస్ పళ్లతో ఇకిలిస్తుంది
తళుకుబెళుకు మెరుపుల ఆర్భాటం మధ్య
మార్కెట్ వీధుల్లో మరొక సాయంత్రం గడుస్తుంది.

7, ఆగస్టు 2019, బుధవారం

పోలీసు

“మాలోని మనిషివే మా మనిషివే నువ్వు, 
పొట్టకూటికి నీవు పోలీసువైనావు” 
----
ఆనాడు దొర డాయర్ చెప్తే తోబుట్టువుల
మీదే తూటాలు పేల్చిన కెరీరిష్టువు, 
ఇంద్రవెల్లిలో నిరాయుధుల్ని చెండాడిన కర్మబద్ధుడవు!
ఎన్నలేనన్ని ఎన్కౌంటర్లు చేసిన ఎండిన హృదయం కలవాడవు!
రాజకీయ చదరంగంలో కుందేలు లాంటి బంటువు,
హుకుం అందితే చాలు .. 
గ్రద్ద గోటివి అయిపోతావు,
పాము కోర వయిపోతావు, 
ఇనుప చువ్వ వయిపోతావు,
లాఠీ వయిపోతావు!
అయినా అందరితో పాటు నువ్వూ మార్కెట్ బాధితుడవు, 
అందుకే చిల్లర కోసం చంపుకుతింటావు.
చలి చీమల పట్ల కాలుడవవుతావు!
బడా చోరులకు బంట్రోతువు!
సాహేబు గారి దొడ్డిలో పూల మొక్కకి నువ్వు రక్షకుడవు,
మెరిసే ఈ భూటకపు ఉపరితలానికి అనువైన కాపువు,
దొరగారి డబ్బుసంచులకు చవకైన చౌకీదారువు!

7, జూన్ 2019, శుక్రవారం

నిట్టూర్పు - 1

నా చిన్నప్పటి విద్యాభ్యాసమంతా చదువుల కొట్టుల్లోనే సాగింది. చదువుల కొట్టులంటే నా ఉద్దేశ్యం ప్రయివేటు విద్యాసమస్థలని. 1997లో నేను ఏడవ తరగతికి రావటంతో నన్ను కాస్త పెద్ద కొట్టుకి తోలారు, అక్కడ B అనే మందలో కూర్చోబెట్టారు. అక్కడ సహాధ్యాయులందరు ఎంగిలీసులో మాట్లాడేస్తూ, సాక్సులు-షూసులు వేసుకొని, ఫేక్ టైలు మెడకు కట్టుకొని, అట్టలేసున్న పుస్తకాల మీద సూపర్ హీరో లేబుల్ స్టిక్కర్లు అంటించుకొని, మిక్కీ మౌస్ కంపాస్ బాక్సులుతో, WWF హీరోల స్టిక్కర్ల exchangingలో వింతగా కనపడ్డారు. వింతకీ - గొప్పకీ ఆశ్చర్యపోవడం తప్ప వేరువేరుగా స్పందించడం తెలియని రోజులవి. క్లాసు రూములో బిక్కు బిక్కుమంటూ కూర్చున్న నా దగ్గరికి కొంత మంది పిల్లలు వచ్చారు. అందులో తేజా అనే boy "ఒరేయ్, నీకు క్లాస్ లో ఏ రాంక్ వస్తది?" అని అడిగాడు. మాటలో బోలెడంత కాన్ఫిడెన్సు! నాకేం చెప్పాలో తెలీలేదు - ఫస్టు రాంక్ వస్తుందని అబద్ధాలు చెప్పాను. "అయితే నువ్వు నాకు పోటీ!" అని boy వెళ్ళిపోయాడు. నాకు ఏమనుకోవాలో అర్థం కాలేదు. ఏమనుకొని ఉండాల్సిందో ఆలోచిస్తే ఈనాటికి అర్థం కాదు!
వాస్తవానికి ఆరవ తరగతి పాస్ అయ్యేనాటికి వార్షిక పరీక్షల్లో ఏం ర్యాంకు వచ్చిందో అమ్మతోడు నిజంగా నాకు గుర్తులేదు. కానీ అంతవరకు కొట్టులో ఆహ్లాదంగా నేర్చుకున్న అనేకానేక విషయాలు తెలుసునన్న విషయం మాత్రం బాగా గుర్తుంది.
Rectilinear propagation of light తెలుసు,
variable arithmetics తెలుసు,
కెమిస్ట్రీలో elementకి compoundకి వ్యత్యాసం తెలుసు,
plains and plateaus గురించి తెలుసు,
నిజానికి సోక్రటీసు కథ కూడా అప్పటికి తెలుసు!

అన్నిటికంటే స్పష్టంగా ఎకనామిక్స్ లో చదువుకున్న law of diminishing marginal utility తెలుసు. నాకు బాగా గుర్తు 1996లో, కాకినాడలో, ఈశ్వర్ నగర్లో, మోహన్ కాన్వెంట్ అనే ఒక కొట్టులో ఆరవ తరగతి గదిలో మధ్యాహ్నం వేల సోషల్ క్లాసులో ఒక టీచరు ఎకనామిక్స్ మొదటి పాఠం చదువుతూ "human wants are unlimited" అని (వాచక పుస్తకం నుంచి నేరుగా చదివి) ఆరంభించింది. ఆ వాక్యం విన్న కాసేపటివరకు నాకు కాలం ఆగిపోయినట్టే అనిపించింది. ఆ రోజు సాయంత్రం ఇంటికి పోయికూడా ఆ వాక్యాన్ని గురించే ఆలోచించడం నాకు ఇంకా గుర్తుంది. ఇంగ్లీషులో ట్రోజన్ వార్ సప్లిమెంటరీ పుస్తకంలో తరచి తరచి చదివిన గ్రీకు దేవతల గురించి, ఆచిల్లెస్, ఉలిస్సెస్ లాంటి వీరుల గురించి తెలుసు. హేరా, ఆఫ్రొడైట్, ఆతెన దేవతలు ఆపిల్ పండుకోసం పెట్టుకున్న పోటీ ఏకంగా యుద్ధానికే దారి తీసిందని ఆశ్చర్య పోవటం కూడా తెలుసు. అప్పటికి నా వయసు పదకొండు. టెక్స్టు పుస్తకాల్లోని ఆదర్శాలకు స్పందిస్తూ పెరుగుతూ వస్తున్నా కౌమార బాలున్ని. అందానికి, సంగీతానికి స్పందించడమే అప్పటికి నేను ఎరుగుదును గాని, ఈ ర్యాంకింగ్ సిస్టం ఏంటో ఆనాడు అర్థం కాలేదు, ఇప్పటికీ అర్థం కాలేదు. మనిషికి మనిషికి మధ్య ఈ పోటీ దేనికో ఇరవై మూడు సంవత్సరాల తర్వాత కూడా నాకు ప్రశ్నగానే మిగిలిపోయింది. సంపాదించుకున్న జ్ఞానానికి కొలమానాలు పెట్టుకొని వాటిని మెడలో వేలాడేసుకొని, బ్రతికుండడానికి అరహత చూపించుకుంటూ, ఋజువు చేసుకుంటూ, నటిస్తూ భయపడుతూ, భయపెడుతూ కాసులు పోగేసుకొని బ్రతికి చచ్చే ఈ నాగరిక జీవితానికి ఎందుకో ఇంత హైపూ? Primordial soup లో యాదృచ్చికంగా కదిలిన ఆ మొదటి ఏకకణ జీవీకే తెలియాలి ఈనాడు మనుషులు చేరుకున్న ఈ దశని గురించి!

ఈ మధ్యనే నేను ఒక కొత్త కొట్టులో సహాయ ఆచార్యుడిగా కొలువులో చేరాను. జాయిన్ అయిన రెండో రోజు భోజనాల గదిలో సహాధ్యాపకులు/ఆచార్యులు నన్ను చూసీ చూడగానే ఎక్కడ నుంచి పీహెచ్డీ? ఎక్కడ నుంచి పీహెచ్డీ? ఎక్కడ నుంచి మాస్టర్స్? అని అడిగి నా విలువని అంచనా వేయటం మొదలెట్టారు. "జీవితమో గిరిగీసిన సున్నా!" అనుకున్నాను.


7, మే 2019, మంగళవారం

కేయాస్

ఈ దేశంలోని ప్రజలని చూడు!
నుదుర్లు చిట్లిన ముఖాలను చూడు
జారిన జవసత్వాలనూ,
కలలు ఇంకిన గాజు కళ్ళనూ,
వంగిపోయిన నడుములూ, ఎండిపోయిన పెదాలనూ చూడు
బెణికిన కాళ్ళనూ, చచ్చిన కోర్కెలను, కుళ్ళిన ఆత్మలను ..
వీధంతా తెగి పడియున్న నాల్కలనూ,
అరవలేని గొంతుకులను, కదల్లేని యువకులనూ,
గర్భాల్లో వణుకుతున్న పిండాలనూ చూడు
కన్నవాళ్ళ మీద క్రోధంతో హర్తాళ్ చేస్తున్న శిశువుల ఏడ్పులు విను
కారుతున్న చీమిడి ముక్కులను చూడు
చుట్టూ మూగిన రక్కసి ఈగలను చూడు
మెదళ్లను తొలుస్తున్న భయాలను,
పరలోక పీడకలలో వణుకుతున్న భక్తులను,
ఆలోచించలేని అర్భక మూకలనూ చూడు
పేలవమైన వాళ్ళ నినాదాలు విను
కులభూతం చేస్తున్న స్వైరవిహారం చూడు,
కులరధాన్ని కాళ్ళరిగేలా లాగుతున్న దళిత-బహుజనులను చూడు,
దోమకన్నా, చీమకన్నా ఏ మాత్రం మెరుగుకాని వీరి జీవితాదర్శాలను చూడు.
-----
బాగుపడిపోయిన పెద్దోళ్ళని చూడు!

పెట్టి పుట్టుకున్న వాళ్ళ కర్మబలం చూడు!

వాళ్ళ కళ్ళల్లోని కామం చూడు, కుట్ర చూడు,
అందమైన రిఫైన్డ్ accent విను.
అమాయకంగా చేసే వారి అన్యాయాలు చూడు, 

మాటల్లోని అసహనం విను, 

లెక్కతప్పని వారి జీవిత గమనాలని చూడు,
అందమైన so called సొగసు చూడు,

నడకలోని bounce గమనించు!

వాళ్ళ రాజకీయ చతురత చూడు,

కరడుగట్టిన వాళ్ళ పట్టుదల చూడు,

అందమైన అబద్ధాలు చూడు,

Subscription తీసుకొని HDలో చూడు!
------
ఈ దేశంలో గొడ్డలికీ, కొడవలికీ తుప్పు పట్టింది,
చరిత్ర చచ్చి భూతాల్లో కలిసిపోయింది,
పళ్లూడిన ముసలి ధర్మదేవత నిద్ర నటిస్తోంది,
బతుకు బజారు పాలైంది.
పైసలుంటే కొను, లేకుంటే చావు - నాలుగు వైపులా ప్రచారం వినిపిస్తోంది.


29, ఏప్రిల్ 2019, సోమవారం

ఫాసిజం వస్తోంది.

ఆకాశమంతా చస్తున్న జనాల అరుపులు ఉరుముతాయి,
మీడియా కప్పలు ఉత్సాహంతో బెకబెక మంటాయి,
మితవాద మిడతలు క్షుద్రమంత్రాలు వినిపిస్తాయి, 
ఏ కాగితం చుసినా దాని మీద ఒక అసత్యం రాసి ఉంటుంది,
ఏ గొంతుని కదిపినా భయంతో ఉలిక్కిపడుతుంది,
లేదంటే దయ్యంలా వికటహాసం చేస్తుంది!
అసత్యపు ప్రచారాల రణరొదలో అరిచి అలసి ఎండిన గొంతుకలు ఇంకిపోతాయి, 

చచ్చిపోతాయి, అగరొత్తుల్లా ఎగిరిపోతాయి,
దిగంతాలకవతల పిశాచగణాలు చేపట్టిన రహస్య యజ్ఞం నుంచి లేస్తున్న ద్వేషపు కావిరి ఆకాశాన్ని అలుముకుంటోంది,
భయంకర భయానక ఫాసిస్ట్ కారుమేఘం ఆకాశమంతా ఘనీభవిస్తోంది.
ఆమ్లాన్ని వర్షించబోతోంది. ఆపై ఈ దేశంలో కూర్చొని బొంచేసే వాడి చేతిలోని ప్రతి ముద్ద రక్తం వాసన వస్తుంది.

నవ్వుల పువ్వుల వసంతాల వెన్నల రాత్రుల కుసుమపరాగాల సౌరభానందంలో మునిగిపోయి,
ఎగువ మధ్యతరగతి కుటుంబ సుఖజీవన స్వప్నావస్థనే నిజమనుకొని శాశ్వతమనుకొని పరవశిస్తూ..
GOT మరియు Avengersల రంగుల వెలుగులతో కప్పబడిన కళ్ళతో
ఎప్పుడో ఒకసారి ఊసిపోక వార్తాపత్రికలు తిరగేసే
సుఖజీవన కాముకుల కళ్ళకి గబుక్కున గోచరించదీ సత్యం! వినిపించదీ ఘోరం!

జర్మనీలో గత శతాబ్దంలో..
హిట్లర్ ప్రజాస్వామికంగా ఎదుగుతున్న తరుణంలో అక్కడి ఎగువ మధ్యతరగతి సామజిక వర్గానికి చెందిన అనేక చదువరులు "మనదాకా వచ్చినప్పుడు సంగతి కదా .." అని కాళ్ళు తన్ని నిద్రించిన వారే. శుష్క వేదాంతం మాట్లాడిన సుఖజీవన కాముకులే! వాళ్ళ స్వార్థానికి ఫలితంగానే ప్రపంచంలోని మనిషిగా పుట్టిన ప్రతి ఒక్కడు సిగ్గుపడాల్సినంత ఘోరమైన పర్యవసాలకు హిట్లర్ నియంతృత్వ పాలన కారణం అయింది. ఒక చారిత్రిక తప్పిదం ఒకసారి జరిగితే అది పొరపాటు. మళ్ళీ జరిగితే అది మహా పాపం.
ఫాసిజం ఉనికిని ఆదిలోనే గుర్తించటానికి కళ్ళకి కాస్త చరిత్ర తెలిసుండాలి. చరిత్రలో ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా ఫాసిజం ఒక నియంత పోలికలున్న వ్యక్తి కేంద్రంగానే వ్యాపిస్తుంది. ఇది కాలాతీత సత్యం. చాతనైతే చరిత్ర చదివి చావండి. లేకపోతే నెట్ఫ్లిక్ లో మునిగి ఏడవండి.


18, ఫిబ్రవరి 2019, సోమవారం

నాయక!


ఒకానొక రోజు ఉదయం అద్దంలోకి తొంగిచూస్తే..
నాయకత్వం మూర్తీభవించిన ఒక వ్యక్తి నీకు అనూహ్యంగా కనిపించవచ్చు,
అదే ఆరంభం! 

ఆ రోజునుంచి నీ పోలికలుగల మార్గదర్శకుల కోసం నీ కళ్ళు వెతుకుతాయి,
నువ్వు చెప్పాలనుకొని చెప్పలేకపోయిన మాటలు,
వినాలనుకొని వినలేకపోయిన సత్యాలు,
రాయాలనుకొని రాయలేకపోయిన సాహిత్యాలు,
వాటికవే స్పష్టమైన ఆలోచనలుగా నిన్ను వెతుక్కుంటూ వస్తాయి.
ఆదర్శాలను నువ్వు వెతుక్కుంటూ వచ్చావో,
ఆదర్శాలే నిన్ను తరుముతూ వచ్చాయో .. రెంటికి భేదం కనపడదు.

గుండెనిండా బరువైన బాధ్యత తెలుస్తుంది
ఆలోచన పదునెక్కుతుంది.. ఆవేశం ఎరుపెక్కుతుంది,
ఒంటరితనం, మౌనం, సిగ్గు, బిడియం, భయం, మొహమాటం..
ఇవేమి తెలియని అద్భుత చైతన్యం నిన్ను కదిలిస్తుంది, మాట్లాడిస్తుంది,
నువ్వు గర్జిస్తావు, పిడికిలి బిగించి అరుస్తావు,
ప్రశ్నిస్తావు, అరిపిస్తావు, వణికిస్తావు,
నువ్వు ఒకడివి కావనీ, సమూహ శక్తివని అపరోక్షానుభూతితో తెలుసుకుంటావు,
భౌతిక ప్రపంచం తనను తానూ మార్చుకోవాలని పూనుకుంది,
ఆ ఆవేశాన్ని వెలియిడ నిన్ను ఎంచుకున్నది, నువ్వు కదులుతావు, కదిలిస్తావు,
వంచుతావు, విరుచుతావు,
పేరుస్తావు, నిర్మిస్తావు,
ఒక చేత్తో ధ్వంసం చేస్తావు, మరో చేత్తో మొక్క నాటుతావు ..
ఒక చేత్తో పీక పిసికి నులిమేస్తావు, మరోచేత్తో ఆకాశంలో ముగ్గులేస్తావు,
నిన్ను అనుమానంగా చూసే కళ్ళు పదివేలు,
నీకై ఆశగా చూసే కళ్ళు పది కోట్లు!
ఆవులిస్తే నువ్వు బ్రతికిన పీనుగవు,
గాండ్రిస్తే నువ్వే ప్రజల నాయకుడవు.

6, జనవరి 2019, ఆదివారం

దేశాన్ని ఉద్ధరిస్తున్న సైన్సు మేధావులు

ఈ దేశంలో సైంటిస్టులు (అని చెప్పుకొనే వాళ్లలో ఎక్కువ శాతం మంది) ఈ దేశానికీ ఇక్కడి ప్రజలకీ చేస్తున్న ద్రోహం అంతా ఇంతా కాదు.
ఒకడేమో ఇంటర్నేషనల్ లెవెల్ రీసెర్చ్ అంటూ గాల్లో తేలుతుంటాడు, భూమ్మీద కాలు ఆనిస్తే కాలు బెణుకుతుందని భయమంటాడు;
ఇంకొకడు ఇతిహాసాల్లోనే సర్వస్వం ఉందని మెడిటేషన్ లోకి పోతుంటాడు;
మరొకడైతే "ప్రవృత్తి వేరు వృత్తి వేరు" అని ఒక చేత్తో రీసెర్చ్ ఊడపీకి ఇంకో చేత్తో గోమూత్రం తాగి గుటకేస్తాడు; 
ఇంకొకడు వెకిలిగా నవ్వుతుంటాడు;
మరొకడు గర్వంగా నవ్వుతుంటాడు;
మరొకడు ఇండియాలో రీసెర్చ్ చేయటానికి అవకాశం లేదంటాడు;
ఇంకొకడు 'నాకేంటీ?' అంటాడు!
- ప్రతివాడు ఉద్ధండ పండితుడే, ప్రతివాడు మహానుభావుడే, ప్రతి ఒకడు శాస్త్రాన్ని ఔపాసన పట్టేసిన జ్ఞాన గణే .. 'నువ్వు కూర్చుంటున్న భవనం కట్టిన కూలివాణి పిల్లాడికి నువ్వు చేసే పనికొచ్చే పనేంటీ?' అని అడిగితే మాత్రం వెధవల్ని చూసినట్టు చూస్తాడు, పురుగు లెక్క తీసిపారేస్తాడు, "థట్ ఈజ్ నాట్ మై జాబ్" అని ఇంగ్లీషులో కోపగించుకుంటాడు, లేదంటే సంస్కృతంలో శపిస్తాడు!
అడుగడుగునా కనిపిస్తున్న పేదరికం, అజ్ఞానం, సామాన్యుడి దుర్భర జీవనస్థాయి ఆలోచనాస్థాయి చూసి ఈ సైంటిస్టులు, మేధావులూ చలించరు. జనాలు చస్తున్నా వీళ్ళ సైన్సుతో వచ్చి వీళ్ళు ఆదుకొనేదేదీ ఉండదు. దేశంలో ప్రాథమిక విద్య నాశనం అవుతున్నా నామ మాత్రం నిరసించరు, ప్రభుత్వాలు చేసే నిర్హేతుకమైన మూర్ఖమైన చర్యలని వీళ్ళు వ్యతిరేకించరు, కనీసం విమర్శించరు. తమతమ జీవితాలు బాగున్నంత కాలం, తమతమ జీతాలు వస్తున్నంత కాలం, పలుకుబడి పెరుగుతున్నంత కాలం, vanity వ్యాపిస్తున్నంత కాలం, EMI లెక్కలు సరిపోతున్నంత కాలం .. సమాజం అనేది ఒకటుందనీ అది తగలబడుతోందని, జనాలు మూఢత్వంలో మునిగి ఛస్తున్నారని, ఏడుస్తున్నారని, ఏదో ఆశతో అమాయకంగా చూస్తున్నారని వీళ్ళకి కనపడదు.
ఆలోచనని మధించి సమాజానికి జ్ఞానం పంచిపెట్టిన మహానుభావులూ, త్యాగమూర్తుల పరంపరలోని వాళ్లమని చెప్పుకొనే వీళ్ళు నిజానికి సమాజాన్ని మధించి వెన్న తోడుకుంటున్న దర్జా intellectual దొంగలు! వీళ్ళ పుణ్యమాన విద్య చస్తుంది. వైద్యం చస్తుంది. వ్యవసాయం చస్తుంది. కష్టజీవి నైపుణ్యానికి, ప్రాణానికి విలువ చస్తుంది. కొండపల్లి బొమ్మకి సొంత నైపుణ్యం జోడించి imported machine మీద 3D ప్రింటింగ్ చేసి foriegn వెళ్లి చూపించొస్తానంటాడు ఈనాటి మేధావి. కౌరవులు టెస్ట్ ట్యూబ్ బేబీలనేది ఋజువు అవసరంలేని సత్యం అంటాడు ఇంకొంచెం పెద్ద మేధావి. 'మరి మాతృభాషలోకూడా మూడు ముక్కలు మాట్లాడలేకపోతున్న ఈ తరం సామాన్య విద్యార్థుల అవస్థ మాట ఏమిటీ?' అని అడిగితే privitization, globalization, corporetization and competition are real solutions - అని సెలవిస్తాడు అదే తానులో ముక్కైన ఇంకొక మహామహా మేధావి.
సొంత లాభం చూసుకోకుండా పోరాడుతున్న ప్రజా సంఘాలు, జన విజ్ఞాన వేదిక లాంటి సైన్సు ప్రచార సంస్థలూ చేస్తూ వస్తున్న శ్రమవల్లనే కాస్తో కూస్తో ఈనాడు జనబాహుళ్యంలో సైన్సుపట్ల అవగాహన కదులుతుంది. వీళ్ళ సేవకే సమాజం నిజంగా ఋణపడి ఉంది. విద్యావ్యవస్థని హైజాక్ చేసి హై లెవెల్ థింకింగ్ లో విహరిస్తూ, విద్య వ్యాపారంగా మారిపోతుంటే హృదయం లేకుండా చూస్తూ కూర్చునే మేధావి వర్గాని కయితే కాదు.

ఇతివృత్తం: https://www.theweek.in/news/india/2019/01/04/del55-vc-kauravas.html

7, డిసెంబర్ 2018, శుక్రవారం

తెలుగులో వందేమాతరం

([సంస్కృతంలో] శుభ్రం = తెలుపు, జ్యోత్స్న = వెన్నల, యామిని = రాత్రి, ద్రుమం = చెట్టు, దళం = కొమ్మ, సస్య = మొక్క) "శుభ్రజ్యోత్స్న పులకిత యామిని" తెల్లటి వెన్నెలతో మెరిసే రాత్రి వంటి దానవు .. "ఫుల్లొ కుసుమిత ద్రుమ దళ శోభిని" పూలు పూచిన చెట్టు కొమ్మవంటి అందము కలదానవు .. "సుహాసిని, సుమధుర భాషిణి" అందమైన నవ్వు కలదానవు, చక్కటి నుడి పలికెడి దానవు .. "సుఖదాం, వరదాం మాతరం" సుఖాన్ని వరంగా పొందిన దానవు "వందేమాతరం" అమ్మా నీకు మ్రొక్కెద! "సుజలాం, సుఫలాం, మలయజ సీతలాం, సస్యశ్యామలాం" మంచి నీరు, పండ్లూ, చల్లటి గాలి, చిక్కటి మొక్కలతో నిండినదానవు, "వందేమాతరం" అమ్మా నీకు మ్రొక్కెద! ------------------------ బంకించంద్ర, దుర్గా మాతని ఆరాధిస్తూ రాసుకున్న కావ్యంలోని ఒక ముక్క ఇది. క్రమేపి జాతీయగేయంగా మార్చబడింది.
ఆ మధ్య వాడెవడో తలకి మాసిన దేశభక్తుడు జాతీయగేయం పాడబూని "సునామి బినామీ" అనుకొంటూ ఆముదం గింజలు నమిలి అజీర్తి చేసి కక్కుకుంటున్న అడ్డగాడిదలాగా కూస్తున్న వీడియో చూసాను. కొందరు విరేచనం వచ్చినా దేశభక్తి వచ్చినా ఆపుకోలేరు. వాళ్ళ హావా నడుస్తోందీనాడు. సంస్కృతం విని దాన్ని తెలుగు అనుకోవటం, సంస్కృతం నుండే తెలుగు వచ్చిందని వాళ్ళని వాళ్ళు నమ్మించుకోవటం తెలుగువాళ్ళ పంధా! ఒక్క ముక్క కూడా అర్థం కాట్లేదని మనసుకి తెలుస్తూనే ఉంటుంది, కానీ "ఏమోలే కులంతక్కువ పామర జన్మ, ఎందుకొచ్చింది" అని సరిపెట్టుకుని లెంపలేసుకుంటారు. (వాస్తావనికి బెంగాలీ వాళ్ళని కూడా అక్కడి పండిత వర్గం సంస్కృతమే బెంగాలి భాష మూలం అని నమ్మించింది. పరిశీలించి చూస్తే ఈ జాడ్యం దేశమంతా పాకిపోయింది. దాని గురించి మళ్ళీ చర్చించొచ్చు.) ఈ గేయాన్ని కనీసం ఒకసారైనా అర్థం చేసుకుందామనుకొనే తెలుగు వాళ్ళ కోసం నాకు తెలిసిన కాస్త జ్ఞానాన్ని పోగేసి ఇలా తర్జుమ చేసాను. తప్పులుంటే మన్నించండి, అసలు దైవభాషని తెలుగించాలన్న ప్రయత్నమే నేరమనుకుంటే క్షమించండి.

12, జూన్ 2018, మంగళవారం

కడవుల్

గ్రహాల చివరనున్న చిట్టచివరి గ్రహానికి అవతల అసహాయ శక్తి ఒకటి ఉన్నదంట!
మనిషికి అర్థంకాని, విడదీయరాని విడి కథయే దాని మర్మ మంట!

దానికి భయపడి, దాన్ని కనుగొని, దాన్ని స్తుతించి, ప్రాధేయపడి,
దాని కటాక్షం పొందటం మించిన దారి వేరు లేదంట!

చెయ్య తలచినదంతా ముందుగానే విధి తానే చేసి పెట్టినదంట ..
విధిని మీరదలచిన వాళ్ళ పట్ల కరుణతో కుట్ర పూని, ప్రేమతో ధ్వంసం చేసి పాతిపెట్టునంట!

గుడ్డిగా, చెవిటిగా, వెట్టిగా, వైకల్యంగా, శక్తిహీనంగా పిండాన్ని ఏర్పరచగల పవిత్ర శక్తి అంట!
కుష్టురోగం, పుట్టకురుపులు, చీముపొక్కులు, మూలశంకలు ఇవన్నీ దాని చిత్తమేనంట!
పుండుని తొలిచి బ్రతికే పురుగు పుణ్యం చేస్తే, పునీతయై పునర్జన్మం పొందవచ్చు నంట!

కోట్లకి పతులైన వారిని అతిగా బాధింపక, లాలించి పదిలముగ గతి చేర్చునంట!
కష్టజీవి కష్టాలను చలించక చూచుట, విధి సేయు విలాస మంట!

సమస్త జగత్తుని నడిపిస్తున్న ఆ పవిత్ర దైవ హస్తమే మన చేత యుద్ధములు కూడా చేయించునంట!
హత్యలు ఒనర్చి రక్తధారలు పారించిన రాజుల పుణ్యకథల యశస్సుని సర్వదా అది కాపాడునంట!

అప్పుడు 'అసురులను' చితిపిన ఆ పరాశక్తే ఇప్పుడు అణుబాంబుల చితి పేర్చి
పరదేశంలో పాపమెరుగని ప్రజలను పలహారం చేస్తున్నదంట!
పసివాణి మాంసం సమర్పించి మ్రొక్కిన ఆస్తికులకు వరములిచ్చి దీవించిన చరితగల ఆ పరబ్రహ్మమే!

నీ కన్నవారు, సొంతవారు, నీతో బంధం ఉన్నవారు, చదువు నేర్చినవారు, చదువు నేర్పెడి వారు..
అందరూ భయపెట్టగా ఆ శక్తేదో ఉందని నువ్వూ నమ్ము, ప్రశ్నించక నమ్మి మ్రొక్కు!

మునిగి మ్రొక్కు, బొట్టు పెట్టి మ్రొక్కు, గంట కొట్టి మ్రొక్కు,  హారతి ఇచ్చి మ్రొక్కు,
డప్పు కొట్టి మ్రొక్కు, మీ బుద్ధి చచ్చి చదున య్యేంత వరకు నొక్కి నొక్కి మ్రొక్కు!


------------------------------------------

కడవుల్ (கடவுள்) అంటే తమిళంలో దైవం అని అర్థం. ఆ పదాన్ని కాస్త విరిచి చూస్తే దానర్థం 'కడకి ఆవుల్' అని - అంటే 'చివరికి అవతల' - that, which is beyond the end - అని అర్థం వస్తుంది.

కమల్ హాసన్ రాసిన 'కడవుల్' అనే తమిళ కవితకు నా తెలుగు అనువాదం ఇది. వీలుకోసం ఒకటి రెండు పంక్తుల్ని తొలగించటం జరిగింది.






21, మే 2016, శనివారం

ప్రస్తుత సమాజంలో వివక్ష


(త్వరలో రాబోయే ఒక రచనకి ముందు 'నా మాట')


ఈ రోజుల్లో అంతర్జాలంలో గాని, పుస్తక దుఖానాల్లో గానీ.. 19వ శతాబ్దపు యూరోపియన్ సామ్రాజ్యవాద ఆటగాళ్ళ చేతుల్లో పావుల్లా నలిగిపోయిన ఆఫ్రికన్ దేశాల చరిత్రలకు సంబందించిన తెలుగు సాహిత్యం పెద్దగా కనిపించదు. మన దేశ నగరాల్లో footpathల మీద Mein Kampf పుస్తకాలు విరివిగా లభ్యం అవుతుంటాయి. దీన్ని చూసి నాకు అశ్చర్యంగా ఉంటుంది. హిట్లర్ తన ద్వేషపూరిత భావజాలన్ని సమర్ధించుకొంటూ రాసిన చెత్త మీద భారతీయుల కెందుకంత ఆసక్తి? మొన్నమొన్నటి దాకా జెర్మనీలోనే అచ్చుకు నోచుకోని ఈ పుస్తకానికి మన దేశంలో ఇంత ఆదరణ ఏంటి? హిట్లర్ ఆ రోజుల్లో ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా రాసుకున్న nonsenseని చదవాలని ఏమిటంత ఉత్సాహం? ఇంకొక పక్క మన దేశంతో పోల్చుకో దగ్గ ఇతివృత్తాలు కలిగినవైన మధ్య-ఆఫ్రికన్ దేశాల భూత వర్తమాన గతుల గురించి మన తరం భారతీయులు సరిపడ అక్కరు కనబరుస్తున్నారా? నా అనుభవాన్ని బట్టి చూస్తే లేదనిపిస్తుంది. విదేశాల్లోని నివసించే భారతీయులు వారికక్కడ తారసపడే నల్ల జాతీయులతో పెద్దగా స్నేహ సంబంధాలు ఏర్పరుచుకోరు; వాళ్ళతో తమని పోల్చి చూసుకోరు. వీలైనంత వరకు శ్వేతజాతీయుల్ని అనుకరించటం; వారి గుంపుల్లో కలిసిపోడానికి ప్రయత్నించడం; వారి attention కోసం ప్రాకులాడటం; అవకాశం చిక్కినప్పుడు భారతదేశం గురించి చిన్నో చితకో గొప్పలు చెప్పుకొని వాళ్ళ మెప్పు చూరగొనే ప్రయత్నం చేయడం; లేదంటే భారతదేశాన్ని తిట్టైనా వాళ్లకి దగ్గర కావాలని ప్రయత్నం చేయడం.. వంటివి స్పష్టంగా గమనిస్తాము. ఒక భారతీయ యువకుడు ఒక నల్లజాతి యువతిని ‘date’ చేయటం అనేది ఒక దిగజారుడు వ్యవహారంగా - నవ్వులపాలు చేసే విషయంగా భావిస్తారు (దీన్నే మన సినిమాల్లో కూడా చూపిస్తారు, అది చూసి మనం నవ్వేస్కుంటాం కూడా); ఇక ఒక భారతీయ యువతిగాని నల్ల జాతీయుడితో జత కట్టడం అనేది అసలే ఊహించలేము! దీనంతటినీ నేను అనుభవపూర్వకంగా చుసాను; చూసి.. బానిసత్వ ‘సౌఖ్యాన్ని’ వంట్లో నరనరాన్న సంతరించుకొని ఉన్న భారతీయులు జాతి జాతిగా Stockholm syndromeకి గురైపోయారా అని నా అంతరాలంలో నేను చాలా సార్లు  ప్రశ్నించుకున్నాను! నా ప్రశ్న సబబైనదే నని ఈ రోజుకీ నమ్ముతున్నాను. Globalization అంటే కేవలం తెల్లతోలు వ్యామోహమేనా? లేక వివక్ష అనేదాన్ని మనసు లోలోపల్నుండి, అది ఏ రూపంలో ఉన్నా కూడా, సమూలంగా తొలగించుకొని అన్ని జాతుల వాళ్ళనీ సహభ్రాతృత్వంతో సమానంగా చూడగలగడమా? ఒక జాతిని లోకువతో చూడటం ఎంత తప్పో, మరో జాతి మీద వ్యామోహం కలిగి ఉండటం కూడా అంతే తప్పు కదా? అసలు మనిషిని మనిషిగా చూడటం మానేసి ఈ జాతి ఆధారిత prejudiceలు ఏంటి? విశ్వమానవీయ భావాలనేవి ఎవరికి వాళ్ళు స్వయంకృషితో పెంపొందించుకోవల్సినవి అనుకోవడం చాల దురదృష్టం. ఇవి మనకి విద్యాబుద్ధులతో పాటే మన సమాజం నేర్పించి ఉండాల్సినవి. కాని మన పెంపకంలో మన ముందు తరం ఈ విషయాన్ని తగిన శ్రద్ధతో handle చేసింది అనిపించదు. అందుకనే IPL cricket cheerleaders అందరూ శ్వేతజాతీయులేయయినా, సిమెంటు కంపేనీ వాళ్ళు Build Beautiful అని perverse advertisements మన ముందుకి తెచ్చినా, fairness cream వాళ్లు తమ వికృత ప్రకటనలు మన మొహానికి రుద్దినా, మన కళ్ళెదురుగానే రైల్వే స్టేషన్లలో పట్టాల మీద మనిషి మలాన్ని ఉత్త చేతులతో ఎత్తి శుభ్రపరుస్తున్నా .. ఏది మనకి పెద్దగా అభ్యంతరకరంగా అనిపించవు. కాని శిలా శాసనాల మీద రాసిన కథల్నీ, క్రతువుల్ని, దేవుళ్ళ చరిత్రలనీ ఏమైనా అనే సాహసం ఎవరైనా చేస్తే మాత్రం క్షణం సహించము! ఏదేమైనా Status quoని కళ్ళు మూసుకొని accept చేయడం, వ్యాప్తిలో ఉన్న భావజాలాలను ప్రశ్నించకుండా ముందుకు కొనసాగటం అనేవి ముందు తరంవాళ్ళు మనకి మంచిగా నూరిపోసారు. మనలో చాలా మంది ఆలోచనలు మన కుటుంబాలకు, కుటుంబ గౌరవాలకూ పరిమితాలు అయిపోయేలాగా, ‘సమాజం, సామూహిక పురోగతి’ వంటి మాటలు పేద్ద out of syllabus jargon గా పరిగణించేలా మనల్ని తీర్చిదిద్దడం కూడా మన ముందుతరం తప్పిదమే నని నేను భావిస్తున్నాను. ఇదంతా చాలా దురదృష్టకరమని ప్రత్యేకించి చెప్పక్కర్లేదు. మనిషి తనని తన పుట్టుకకు కారణమైన కుటుంబంతో మాత్రమే identify చేసుకోక సమస్థ మానవ చరిత్రకి కొనసాగింపుగా చుసికొన్నట్టైతే చరిత్రలో అన్యాయానికి, వివక్షకి గురైన జాతులు లేదా వర్గాల పట్ల సహజమైన సానుభూతి కలుగుతుంది. ఈ సానుభూతి కలగడానికి ఒక ప్రత్యేక సామాజిక నేపథ్యం కలిగి ఉండవలసిన అవసరం కూడా లేదని నేను నమ్ముతాను. గతంలోని తప్పులన్నీ సమిష్టి తప్పిదాలే, గతంలోని గొప్పలన్నీ సమిష్టి గొప్పలే అన్నట్టు భావించి వర్తమానంలో సమసమాజస్థాపన అనేది మన ముందున్న కర్తవ్యంగా ముందుకి సాగిపోవాలి. దొంగతనం, హింస వంటి వాటిలానే వివక్ష అనేది కూడా మెదడులో కలిగే ఒక మలినమైన ఆలోచనయనీ - అప్రయత్నంగానైనా అలాంటి ఆలోచన మెదడులో కలిగితే దాన్ని psychosis(మానసిక రుగ్మత)గా పరిగణించి ఆ మనిషికి వైద్య సహాయం అందించే ఏర్పాట్లు చేసే స్థాయికి మానవ సమాజాలు ఎదగాలి. ఎలాంటి సామాజిక అంశమైనా గాని.. ‘Neutrality’ దెబ్బతింటున్నదన్న ప్రతిసారీ ఇంట్లో, ఇంటి బయటా కూడా బహిరంగంగా చర్చలు జరిగటం వంటివి చూసినప్పుడు పిల్లల్లో ఈ వివక్ష దోరణి బాల్య దశ నుండే క్రమంగా తొలగిపోతుంది. మన తరమైనా ఈ ప్రయత్నం చేస్తే రాబోయే తరాలు విశాల దృక్పథాన్ని కలిగివుండే అవకాశం ఉంది. వాస్తవానికి  దీనంతిటినీ ఆచరణలో పెట్టడానికి మనం ఎంతో దూరంలో ఉన్నాము అన్నది విదితమే. మనుషుల్లో వివక్షపూరిత భావాలను తొలగించే పనిని సమాజం మూకుమ్మడిగా పూనుకొని ప్రయత్నంగా నిర్వహించాలి. ఈ ప్రయత్నం మన చట్టాల్లో, చట్టాల నిర్వాహణల్లో, మన పాలకుల భాష్యాల్లో, ప్రభుత్వ పథకాల్లో, సాహిత్యంలో, సినిమాల్లో, అన్నిటినీ మించి విద్యా వ్యవస్థలో అడుగడుగునా గోచరించాలి. ప్రయత్నంగా శ్రమిస్తేగానీ ఈ జాఢ్యం మనల్ని వదిలిపోదు.

10, ఫిబ్రవరి 2016, బుధవారం

జంగల్ బుక్!

అడవి మొత్తం కబురు తిరుగుతుంది, ఇప్పుడే తెలిసింది!
చడ్డి వెస్కొని ఓ పువ్వు పూచింది!
పుట్టీ పుట్టగానే దాని బోసిమొల చూస్కొని ఆ చిన్ని గువ్వ సిగ్గుపడిపోయిందంట  .. 
గుడ్డు లోపల ఉన్నంత కాలం దానికి ఏ గొడవలేకుండా ఉండిందంట ..
అసలు ఎందుకు బయటకి ఎందుకొచ్చానబ్బా? అని ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయిందంట! 
అడవి మొత్తం కబురు తిరుగుతుంది, ఇప్పుడే తెలిసింది!
చడ్డి వెస్కొని ఓ పువ్వు పూచింది!



అదో.. ఈ మధ్యన 'జంగల్ బుక్' సినిమా రిలీజ్ అవుతుందనే సరికి నా మస్తిష్కంలో జ్ఞాపకాలు వెనక్కి పరిగెత్తాయి. నా గుండు మీద nostalgia చినుకులు ఒకటికి రెంటికి మూడిటికి అనంతం వర్షించి తడిసి ముద్దైపోయాను!

అయితే, మంచో చెడో, కాలంతో పాటు చాల విషయాలు తెలిసినైగా మరి. పాత విషయాలేవి అప్పుడు కనిపించినట్టు ఇప్పుడిక కనిపించవు. ఒక రెండేళ్ళ క్రితమే One piece లాంటి ఆనిమేలు (animés) కనుగొని, చూసి, తరించి, పరవశంతో మూర్చిల్లిపోతిని కాని అప్పటికీ తెలియలేదు నాకు నా బాల్యంలోని అత్యంత సుందర జ్ఞాపకాల్లో ఒకటైన 'జంగల్ బుక్' కూడా ఒక జపనీస్ ఆనిమే నే అని! ప్రతి కళాఖండానికి ఒక విధాత ఉంటాడని, ఈ కళాఖండం దర్శకుని పేరు ఫుమియో కురోకావ ఊహించితినా నేను? టైటిల్స్ లో ఆయన పేరు ప్రతిసారి ఎలా చూడకుండా దాటి వేసాను! జపనీస్ భాషలో 'ల' కి 'ర' కి వ్యత్యాసం ఉండదు. అందుకే ఆ భాషలో దీన్ని జంగురు బుక్కు షోనేన్ మోగురి అని పిలిచారు. ఓహ్ షోనేన్ అంటే ఏమిటనా? అవి జపాన్లో 'బాలురు కోసం' తయారుచేయబడే ఒక తరహ కార్టూన్ల పేరు.. ఇక్కడ షోనేన్ అంటే 'సాహస బాలుడు' అని చెప్పుకోవచ్చు. 

అంతేనా? షేర్ఖాన్ కి నేపధ్య స్వరం నానా పటేకర్ అందించాడంట, శీర్షిక గీతాన్ని సాక్షాత్తు గుల్జార్ రచించారంట!  ఇవే విషయాలు నాకా రోజు చెప్పుంటే ఏమనే వాన్నో నేను?

ఈ జీవితముందే జీవితము.. అదొక మహా చమత్కార వృత్తాకార చలనము! 

16, అక్టోబర్ 2015, శుక్రవారం

నే.. నే..

సరిగ్గా మనం పుట్టిన సమయాన్నే జన్మించాడో మనిషి

నాలానే .. 
             ఇదేమి? అదేమీ? వారెవరు? వీరెవరు? నాకెవరు? నీకెవరు? నేనెవరు?
                                                .. అని ప్రశ్నల మీద నడకలు నేర్చుకున్నాడు. 
మనిద్దరికంటే ముందరనే .. 
             ఈ ప్రపంచమొక గాజుమేడ అనీ  
                                               .. ఇక్కడి గోడలన్నీ పారదర్శకాలనీ తెలుసుకున్నాడు.
అందరిలానే .. 
             గతం బింగించే పాశం నొప్పిస్తున్నా, భవిష్యత్తు భయం పుట్టిస్తున్నా, 
                                               .. వర్తమానంలో ఊపిరి అందితే చాలనుకున్నాడు. 
నీలానే .. 
             సాహసం లేని మార్గం మీద మమకారం కలుగక, 
                                               ..  ఖర్జూరాలని వెతుక్కొంటూ కఠినమైన ఎడారి మార్గం పట్టాడు. 
అలానే ..  
             ఎడారి మార్గాన కనిపించిన ఒయాసిస్ మీద మనసు పారేసుకున్నాడు .. 
                                               .. పూజలు చేసాడు, మోకరిల్లాడు ..  కవితలు రాసాడు. 
ఇలానే .. 
            ఈ క్షణం ఇదే రీతిలో నిన్నూ నన్నూ  ఇరికించి ఇద్దరికీ అర్థంకాని కవితేదో రాస్తున్నాడు. 

25, సెప్టెంబర్ 2015, శుక్రవారం

కవికి విన్నపం

శోక కవిత్వం రాయమాకు కవి.. నియంత్రించుకో!
వీలయితే ఓ అనాథ కవితని చేరదీసి దాని ముఖానికి నవ్వు అద్ది మాకివ్వు.
ఎలానో చెప్తాము విను ..
కళ్ళు మూసుకొని ప్రేయసిని తలుచుకో,
హృదయంలో ఆమె బింబాన్ని నింపుకో. ఇప్పుడు చూడు!
మెదడులో, మనోవాక్కులో, కవిత్వంలో.. అందం తానంతట అదే పరవళ్ళు తొక్కుతుంది!

భయం వలదు కవి .. ప్రేయసి బింబం పూర్తిగా నీ సొంతం!
బింబాన్ని శోక కవిత్వంతో తడి చేయకు ..
ఊరికే గుండెని నలిపి బింబం పైన వేలిముద్రలు పడనీయకు!
దృష్టి మాత్రం బింబం మీద లగ్నం చేసి కవిత రాసి చూడు
మంచి మంచి పదాలు వాటికవే ద్రోల్లుకొంటు వచ్చి నవ్వుకుంటూ చేరతాయి..
ప్రయత్నించి చూడు ..

మమ్ము బాధించకు కవీ! విన్నవించుకుంటున్నాము ..
నువ్వేదో ప్రపంచ భారమంతా మోస్తునట్టు.. మాకు నీ మీద జాలి కలిగించాలని చూడకు!
నీకు మనసులో నొప్పి కలిగితే దాన్ని కడుపులోకి దిగమింగు!
మా మీద మాత్రం నీ శోకాన్ని కక్కకు!
నీ ప్రేయసి కోసం రాస్తున్నావనుకొని ఒక నాలుగు పంక్తులు రాసి ఇటు వదులు
ఆపై నీ బాధని నీలోనే అరిగిపోనివ్వు.

గుండెలనిండా ఊపిరి పీల్చుకొని వదులు, నిన్న రాత్రి కలని జ్ఞాపకం తెచ్చుకో,
నిజంతో పోల్చుకోకు! ఆ జ్ఞాపకమే నిజమనుకో ..
ప్రేయసి తన కళ్ళతో నిన్ను పిలిచిన వైనం ఓసారి గుర్తు తెచ్చుకో
అరెరే కవి! ఆ ఊహకే నీ పెదవి మీద నవ్వు మెరిసిందే!
అరే! సిగ్గు కూడా పడుతున్నావా కవీ? ఆహ! ముఖం అంతా వెలిగిపోతుందే!
ఆ వెలుగేదో మాకు కూడా పంచిపెట్టు కవీ
మెమెల్లరూ సుఖించెదము నిన్ను అశీర్వదించెదము!

24, సెప్టెంబర్ 2015, గురువారం

ఎందుకు? ఏమిటి?

ఈ వీడియోలో Prof. Feynman చెప్పిన మాటలని తెలిగించాలని ప్రయత్నించాను. చాల శ్రమ అయిపోయేట్టు తోచింది. తెలుగించి సాధించేదేముందిలే అనిపించింది. Prof. Feynman ఆలోచన విదానము, మాటల్లో స్పష్టత చాల జాగ్రత్త గమనించాల్సి ఉంది. దీన్నే జీవితంలో అన్ని విషయాలపైకి అన్వయించుకొని ఎల్లరూ జీవితాన్ని అశ్వాదించుదురు గాక.